مدرسه غیاثیه خرگرد؛ بنای باشکوه دوران تیموری

0 136

مدرسه غیاثیه یکی از آثار تاریخی استان خراسان رضوی است.این بنا در حاشیه جنوبی خرگرد در فاصله ۵ کیلومتری شهرخواف و در نزدیکی مرز افغانستان قرار دارد و فاصله آن از شهر مشهد ۱۴۶ کیلومتر می باشد.

 

با درنا همراه باشید تا با آخرین بنای با شکوه تیموری بیشتر آشنا شوید.

مدرسه غیاثیه خرگرد

قدمت این بنای با اصالت و با شکوه به دوران تیموری باز می گردد.

این اثر یکی از با ارزش‌ترین وزیباترین آثار درشرق خراسان به شمارمی‌رود؛ کاشی‌های معرق، مقرنس ‌کاری و تزئینات رنگی معماری مدرسه در نوع خود بی‌نظیراست.

مدرسه غیاثیه

مدرسه غیاثیه خرگرد به دست هنرمند هنرمندان معمار، قوام الدین و غیاث الدین شیرازی بنا نهاده شده است.زمان ساخت این بنا بین سال های ۸۴۲ تا ۸۴۷ هجری می باشد.عیاثیه خرگرد را می توان آخرین بنای با عظمت دوران تیموریان قلمداد کرد و در عین حال شاید بتوان آن را نماینده کامل معماری دوره تیموری به شمار آورد.

بنای غیاثیه دارای صحن چهار ایوانی است که اطراف آن ۳۲ حجره برای استفاده طلاب در دو طبقه ساخته شده است. در دو طرف در ورودی نیز یک مدرسه و یک مسجد احداث گردیده است. اما مهم ترین ویژگی این بنا استفاده گسترده از کاشی معرق جهت پوشش دیوارهاست و از این لحاظ در زمره شاهکارهای قرن نهم هجری به شمار می رود.در مدرسه‌ی غیاثیه‌ خرگرد سطوح بزرگ وعظیم برای نخستین بار با کاشی‌کاری معرق و معقلی تزئین یافت رنگ لعاب کاشی‌ها اغلب فیروزه‌ای یا آبی‌سیربوده ولی رنگ غالب بنا به رنگ آجراست.

مدرسه غیاثیه، بنایی با پلان مستطیل و دارای ابعاد ۴۴ در۵۶ مترمی باشد. ایوان بلند ورودی در میانه قاعده‌ی شرقی ایجاد شده است و ازانتها به آن ایوان به درون راه می‌یابد. پس ازورودی نخستین فضای معماری به درون هشتی چلیپا شکل مدرسه است که بازوی سمت راست آن به مسجد ختم می‌شود. بازوی سمت چپ آن نیز به مَدرَس منتهی می‌گردد و این بنای ارزشمند ازنوع چهارایوانی است. ایوان قبله بزرگ ترین ایوان بنا است. نسخه‌ای با خط‌خوش نسخ که به اِسپَرایوان قبله نوشته شده است معرف نام معماران تاریخ بنا می‌باشد. بخش انتهای ایوان‌ها، با مقرنس‌ها و قاب گچی نقاشی شده است مزین شده‌اند. رویه‌ی دیوارها و زیرطاق‌ها با تلفیق آجر و کاشی آراسته شده است. نقش کاشی‌های بنا گل، برگ، واسلیمی است.

مدرسه غیاثیه

پروفسور برنارد اوکین استاد تاریخ دانشگاه آمریکایی قاهره درباره این اثر تاریخی چنین گفته است:مدرسه غیاثیه خرگرد سالم‌ترین مدرسه به جا مانده در دوره تیموری در جهان و یکی از زیباترین مدارس تاریخی است. هر یک از آثار تاریخی این شهرستان به عنوان شاهکارهای معماری قرون میانی پس از اسلام در ایران است.

مدرسه غیاثیه

گرچه خرگرد امروزه روستای کوچکی بیش نیست اما شواهد موجود، از رونق آن درگذشته حکایت می‌‌کنند.

زیبایی و استحکام بنا به گونه‌ای است که امید می‌رفته قرن‌ها‌ی متمادی مرکز پر جنب و جوش تعلیم و تربیت باشد اما شرایط خاص آن روزگار مجال چنین مرکزیتی را به غیاثیه نداده بود. با این صورت اگر چه مدرسه اکنون بیش ازپانصد و پنجاه سال عمردارد اما عمرمفید آن زیاد نبود.

مدرسه غیاثیه

اهمیت هنری مدرسه در‌حدی است که محققان معروف غربی چون هرتسفلد، سایکس وبرنارد اوکین و گراباردرمورد آن به تحقیق پرداخته وازکتیبه‌های آن نسخه برداری کرده‌اند. نمای داخلی ایوان‌ها مقرنس‌های گچی جالب توجهی را در خود دارند. در چهار زاویه بنا چهار اطاق با سقف گنبدی دو پوش ساخته شده و با کاشی‌های معرق و مقرنس گچی تزیین یافته است. دو اطاق زاویه شمال شرقی وشمال غربی بزرگتر از سایر حجره‌ها و با سقف‌های شبکه‌بندی شده بسیار زیبا به احتمال زیاد به عنوان مسجد‌ مدرسه و مجالس وعظ و بحث استفاده می‌شده است، ازاره ایوان‌ها و حجره‌های طبقه همکف ازسنگ‌های مرمر با اشکال جالبی ساخته شده و اکثرسنگ‌های مرمر آن غارت شده است.

مدرسه غیاثیه

از شبستان سمت راست برای مسجد و شبستان سمت چپ برای اتاق مدرس و استادان استفاده می‌شده است.

تزئینات بنا شامل کاشی‌های آبی , کبود و سنگ مرمرمی‌باشد.

مدرسه غیاثیه

چون مدرسه در اثرعوامل طبیعی چون زلزله، بادهای تند و فرسایش طبیعی و گرمی هوا وغارت اشیای قیمتی توسط روس‌ها تخریب شده در سال۱۳۱۶ تعمیراتی در آن صورت گرفته است.

مدرسه غیاثیه

مدرسه غیاثیه

تجسم معماری مدرسه غیاثیه خرگرد مدرسه‌ای است چهار ایوانی با منحنی مربع شکل که به دور این صحن مربع شکل چهار ایوان در اندازه ها و پهناها وعرض‌های مختلف قرارگرفته‌اند.  با توجه مدارس آن زمان که معمولا علوم مختلف در کنار یکدیگر بودند و دانش آموزان این مدارس، علوم قرآنی، علوم حکمت و فلسفه و علوم طبیعی را تماما در این مدارس می‌آموختند از این رو این مدارس ویژگی خاصی در معماری خود داشتند و حکمت در معماری آنها نیز نهفته بود. عظمت ایوان قبله نسبت به سایر ایوانها، به عنوان اولین ایوان مورد توجه نیزبه‌خوبی خود نمایی می‌کند.

مدرسه غیاثیه

این ایوان دارای پهنای بیشتری نسبت به سایر ایوانها بوده در واقع ایوان قبله در این بنا ایوانی با عظمت ‌تر و دارای ضخامت بیشتر از سایر ایوانها است ضخامت ایوان قبله ۲۲۰ سانتی‌متر و سایر ایوانها ۱۸۰ سانتی‌متر می‌باشد.

مدرسه غیاثیه

مدرسه غیاثیه

چگونه به آنجا بروم؟

شما می توانید با استفاده از وسیله نقلیه مورد نظرازشهرمشهد حرکت کنید وبا گذرازشهرستان ‌های تربت حیدریه و رشتخوار، در فاصله ۵ کیلومتری بعد از شهرستان خواف به “مدرسه غیاثیه خرگرد” می‌رسید.

 

  آدرس:ایران-خراسان رضوی-خواف-خرگرد-مدرسه غیاثیه خرگرد

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

4 − 3 =